Hapishanelerden Gelen Koronavirüs (COVID-19) Kaynaklı Şikayetler / 01-31
Mart
Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneğine 01-31.03.2022 tarihleri arasında danışma hattından
ve mektuplardan gelen şikayetler, hapishanelerin ve mahpusların bilgileri gizli tutularak
raporlanmıştır. Koronavirüs salgınından güncel rapor tarihine kadar 192 farklı hapishaneden
başvuru alınmıştır. Bu 193 kurumun 135’ü kapalı ceza infaz kurumu, 58’i açık ceza infaz
kurumudur. Hazırlanan raporlar belirtilen tarihleri kapsar ve bu tarihlerdeki güncel şikayetleri
içerir. Raporları karşılaştırarak hangi şikayetlerin süreç içerisinde azaldığını, hangi konularda yeni
başvuruların eklendiğini takip edebilirsiniz. Bu raporda da özel ihtiyaçlı mahpusların pandemi ile
ilişkili sorunlarına ve şikayetlerine yer verilecektir.
Hapishanelerde Kapasite Sorunu
• Mahpuslar koğuşlarının kalabalık, yatakların birbirlerine yakın mesafede olduğunu, bu
yakınlıkta uyumak zorunda kaldıklarını, sosyal mesafe koyamadıklarını, açık
hapishanelerde farklı koğuşlarda kalan mahpusların ortak alanlarda ve yemekhanelerde
kalabalıktan kaynaklı sorunlar yaşadıklarını,
• Bazı hapishanelerde koğuşlarda koğuş kapasitesinin 3-4 katı kadar sayıda mahpus
tutulduğunu aktardılar.
Hapishanelerin Genel Durumu ve Hijyen Önlemleri
• Bazı hapishanelerde mahpuslara dağıtılan yatak, battaniye, nevresim ve çarşafların
kullanılmış ve kirli verildiği, kantinde satılan ürünlerin tek tip olması sebebiyle alerjisi olan
mahpusların bu ürünleri alamadığı,
• Bazı hapishanelerin bazı koğuşlarında, kalabalık sebebiyle temiz hava akışının
sağlanamadığı,
• Bazı kapalı hapishanelerde koğuş pencerelerinin küçük olması sebebiyle yeterince
havalandırılamadığı,
• Bazı hapishanelerde infaz koruma memurlarının sosyal mesafe kurallarına uymadan
kalabalık gruplarla gelerek koğuş araması yaptıkları, mahpusların kişisel eşyalarına el
konulduğu, bu aramaların son dönemde bazı hapishanelerde haftada iki defa olacak şekilde
çok sıklaştığı, bu aramalar sırasında mahpuslara maske verilmediği, bu durumun risk
grubunda ve kronik hastalıkları olan mahpusları kaygılandırdığı,
• Bazı hapishanelerde infaz koruma memurlarının sayım sırasında sosyal mesafeye
uymadığı ve maske takmadıkları,
• Bazı hapishanelerde infaz koruma memurlarının hijyen önlemlerini azalttığı, maske
takmadan koğuşlara girdikleri,
• Bazı hapishanelerde kalorifer peteklerinin gündüz kapatıldığı ve buna bağlı ısınma
sorununun yaşandığı, bazı hapishanelerde 4 gün boyunca kaloriferlerin yakılmadığı ve
buna rağmen ek battaniye taleplerinin karşılanmadığı,
• Bazı hapishanelerde sık sık elektrik kesintilerinin yaşandığı,
• Bazı mahpusların elektrik fiyatlarının gün geçtikçe arttığını, ailelerin ekonomik olarak
zorlanmasından dolayı elektrik ücretini yatıramadıkları belirtilmiştir.
Mahpusların Hijyeni
• Bazı hapishane idareleri koğuşlara sabun, çamaşır suyu ve dezenfektanı ücretsiz dağıtırken
bazı hapishanelerde bu malzemelerin ücretsiz dağıtılmadığı,
• Ücretsiz dağıtılan malzemelerin sınırlı ve ihtiyacı karşılama konusunda yetersiz olduğu,
ücretini ödeyemeyen, maddi durumu iyi olmayan mahpuslara da yeterli malzeme
sağlanmadığı,
• Bazı hapishanelerde mahpuslara maske verildiği, bazı hapishanelerde ise mahpuslar talep
etmelerine rağmen koğuştan çıktıkları diğer alanlarda maske verilmediği,
• Alerjik astımı olan mahpuslar talep etmelerine rağmen ücretsiz maske verilmediği,
görüşçülerin getirdiği maskelerin kabul edilmediği,
• Birçok hapishanede tuvaletlere temizlik ve hijyen malzemelerinin konulmadığı,
• Banyoların kirli olduğu, kalabalık koğuşlarda banyo kullanımı ve saatlerin kısıtlandığı,
• Bazı açık hapishanelerde koğuşlarda tuvalet ve banyonun olmadığı, ortak tuvalet ve
banyonun farklı koğuşlarla beraber kullandırıldığı,
• Bazı hapishanelerde suların kirli ve kullanılamaz olduğu, suların sık sık kesildiği, soğuk
ve sıcak suyun sınırlı ve belirli zamanlarda verildiği, bazı hapishanelerde mahpusların 4
gün boyunca sıcak suya erişemediği,
• Bazı hapishanelerde suya kota konulduğu, bu nedenle düzenli koğuş ve kişisel temizliğin
yapılamadığı,
• Kişisel hijyenin sağlanmasında sorunlar yaşandığı belirtilmiştir.
Beslenme
• Bazı hapishanelerde verilen yemeklerin kalitesiz olduğu, hijyenik olmadığı ve yemeklerin
soğuk verildiği,
• Yemeklerin tüm mahpusların ihtiyacını karşılamada yetersiz olduğu, bazı hapishanelerde
hazır işlenmiş veya konserve gıdalar verildiği,
• Tüm bu sorunlar sebebiyle hapishanelerde dağıtılan yemekleri yiyemeyen mahpusların
beslenme ihtiyaçlarını kantinden karşılamak zorunda bırakıldıkları,
• Hapishanelerde dağıtılan yemeklerde et ve karbonhidrat dengesi sağlanmadığı, ağırlıklı
olarak sebze, pilav ve makarna verildiği,
• Bazı hapishanelerde yemek dağıtımında gerekli hijyen önlemlerinin alınmadığı,
• Yemeklerle ilgili sorunların ilgili tüm kamu kurumlarına şikayet olarak iletildiği fakat bu
konuda herhangi bir iyileştirme yapılmadığı,
• Kantindeki ürünlerin pahalı ve ürün çeşitliliğinin az olduğu,
• Mahpusların ürünlerin pahalılığı sebebiyle haftada ancak bir çeşit meyve alabildikleri,
• Diyet yemek verilmediği, diyet yemek veren hapishanelerde ise hastalıklar dikkate
alınmadan tek tip diyet yemek verildiği,
• Bazı hapishanelerde vejetaryen mahpuslara sınırlı, ihtiyacı karşılamayacak ve bozuk
yemek verildiği,
• Vitamin ve bağışıklık güçlendirici takviyelerin sağlanmadığı belirtilmiştir.
Sağlık hakkına erişim
• Hasta, yaşlı ve risk grubuna giren mahpuslar için önlemler alınmadığı, temizlik
malzemesinin dağıtılmadığı, mahpusların önlemlerini kendileri aldığı,
• Bazı hapishanelerde doktorun revire gelmediği veya düzenli gelmediği,
• Bazı mahpusların uzun zamandır revir doktorunu görmedikleri görseler dahi bazı
mahpusların hapishane revirlerinde yeterli sağlık hizmeti alamadıkları
• Bazı mahpusların revire çıksalar da tüm ilaçlara erişemedikleri, raporlu ilaçlarını
alamadıkları veya altı ay boyunca verilmediği ve tahlillerinin yapılmadığı,
• Bazı mahpusların kendilerinde Kovid-19 belirtileri olduğunu düşündükleri, bu sebeple test
olmayı talep ettikleri ve test taleplerinin karşılanmadığı, İKM’lerin mahpusları şikayet
etmemeleri için tehdit ettikleri, belirti gösteren mahpusların hastane sevklerinin
yapılmadığı,
• Birçok hapishanede hastane sevklerinin ve düzenli tedavi görme olanaklarının olmadığı,
bazı hapishanelerde muayene olması gereken mahpusların 4-6 ay boyunca hastane
sevklerinin yapılmadığı,
• Kovid-19 olan bazı mahpusların hastaneye sevk edildiklerinde herhangi bir kontrol
yapılmadan yalnızca ilaç verip hapishaneye geri gönderildikleri,
• Bazı hapishanelerde sınırlı sayıda hastane sevki yapıldığı, bazı hapishanelerde hastane
randevuları olmasına rağmen hapishane idarelerinin mahpusların hastane sevklerini
engellediği ve bu yüzden durumu ağırlaşan mahpuslar olduğu, bazılarının randevularının
iptal edildiği, ameliyat tarihi gelen mahpusların randevularının da hastane sevklerinin
yapılmaması sebebiyle ertelendiği, ameliyat tarihleriyle ilgili idareden bilgi alamadıkları,
• Heyet raporu gerektiren ilaçların revirde ve ilçe hastanelerinde yazılamadığı durumlarda,
daha büyük ve heyet bulunan hastanelerde yazılması gerektiği, bazı hastanelerde pandemi
ve yaşanan yoğunluk sebebiyle mahpusların heyete çıkarılamadığı ve ilaca erişirken
sorunlar yaşadığı,
• Bazı hapishanelerde hastaneye sevk edilen mahpusların muayene ve reçetelendirme
aşamalarında İKM’lerin duruma müdahale ettiğini, bu müdahaleler sonucu yazılan
reçetenin iptal edildiği,
• Bazı açık hapishanelerde doktorun raporlu olarak verdiği ilaçların hasta mahpuslara
verilmediği, ilaç kullanmaları ya da hastaneye gitmeleri durumunda kapalı cezaevine
gönderilecekleri belirtilerek sağlık haklarına erişimin engellendiği,
• Birden çok hastalığı olan mahpusların sadece bir hastalığı için hastaneye sevk edildiği,
diğer hastalıkları için sevk edilmedikleri, tedavi olamadıkları ve diğer hastalıkları için
tekrar sevk edilmeyi bekledikleri,
• Birçok hapishanede diş ünitelerinin pandemi ile birlikte hizmet vermediği,
hapishanelerdeki diş hekimlerinden hizmet alınamadığı, diş çekimi, dolgu vb. müdahaleler
için gerekli ekipmanın bulunmadığı, yalnızca antibiyotik ve ağrı kesicilerle tedavilerinin
yapıldığı, mahpusların hastane sevkleri yapılamadığı için dişten kaynaklı şikayetlerinin
arttığı,
• Bazı hapishanelerde diş ünitelerine sevklerin yapılmadığı, sadece diş çekiminin
yapılacağını, diğer hiçbir işlerin yapılamayacağı mahpuslara belirtildiği ve mahpusların
tedavi edilebilecek dişlerin çekilmeye zorlandığı,
• Mahpusların fizik tedavi hizmetlerine erişemediği,
• Bazı mahpusların reçeteli olan psikiyatrik ilaçlara erişemediği,
• Kronik hasta mahpusların hastane sevklerinin uzun zamandır yapılmamasının sağlık
sorunlarının artmasına neden olduğu, kanser hastalığı başta olmak üzere düzenli takip
gerektiren hastalıkların takip edilmediği ve bunun durumlarını kritik aşamalara getirdiği,
• Bazı hapishanelerde acil durumlar olmasına rağmen ambulans çağırılmadığı,
• Bazı hapishanelerde hastaneye sevk edilen mahpuslarda sosyal mesafenin gözetilmediği,
bazı hapishanelerde sıklıkla çift kelepçe uygulandığı,
• Hastane sevkleri yapılacak mahpuslara hapishanelerdeki metal dedektöründen geçmeden
önce infaz koruma memurları tarafından yakın mesafe ve elle üst ve ağız içi araması
yapıldığı, metal dedektörden geçtikten sonra da dış güvenlikten sorumlu jandarmalar
tarafından tekrar bu aramanın tekrarlandığı, sürekli dışarıda çalışan jandarmaların bulaş
risklerinin olduğu, salgının yayılmamasına yönelik önlemler alınmadan arama yaptıkları,
• Mahpusların götürüldükleri hastanelerin bulundukları hapishanelerden uzak olması ve
ringlerde birden fazla mahpusun taşınması sebebiyle ringlerde kalma süreleri ve bulaş
riskinin arttığı,
• Hastanelerde tedavileri devam eden ve mahkum koğuşlarında kalan mahpuslara refakatçi
bulundurmalarına izin verilmediği, bu nedenle ihtiyaçlarına erişemedikleri ve kaldıkları
mahkum koğuşlarının hijyenik olmadığı,
• Hapishanelerde aşı olmayı kabul eden mahpusların ikinci ve üçüncü doz aşılarını olduğu
belirtilmiştir.
Karantina Koğuşları
• Hapishanelerde karantina süresinin dışarıda olduğu gibi hapishanelerde de 7 güne
indirildiği,
• Hastaneden dönüşte 7 gün boyunca karantinada kalarak virüs kapma riskinin artacağı
endişesiyle genel olarak tüm mahpusların hastaneye sevk konusundaki endişelerinin arttığı,
hayatlarını tek başına idame ettiremeyen mahpusların da karantinada ihtiyaçlarını nasıl
gidereceklerini bilemedikleri için hastaneye sevk olmak istemedikleri,
• Hastaneye gitmek zorunda kalan ağır hasta mahpusların hastaneden döndükten sonra
karantinada tutulduğu ve ihtiyaçlarını tek başına karşılayamayan mahpusların birçok
problem yaşadıkları,
• Gözlem altında tutulmaları ve tek başına kalamayacaklarına dair doktor raporları bulunan
hasta mahpusların, karantina koğuşlarında tek tutulmaya devam edildiği, kendilerine hiçbir
sağlık hizmetinin verilmediği ve düzenli olarak kontrollerinin yapılmadığı,
• Bazı karantina koğuşunda kalan hasta mahpusların gerekli sağlık hizmetlerinden yeterince
faydalanamadıkları,
• Bazı hapishanelerde karantina koğuşunda kalan mahpusların bu koğuşlara yeni alınan
mahpuslar sebebiyle karantina sürelerinin arttığı, testleri negatif çıkmasına rağmen
karantina süresinden daha uzun süre karantina koğuşunda kalmak zorunda oldukları,
• Bazı hapishanelerde hastane dönüşü mahpuslara fiziki işkence yapıldığı,
• Bazı hapishanelerin karantina koğuşlarında uyuz hastalığı semptomu gösteren ve
göstermeyen mahpusların bir arada tutulduğu ve hastaneye götürülmedikleri,
• Bazı hapishanelerin karantina koğuşlarında mahpuslara psikolojik ve fiziksel şiddet
uygulandığı, mahpusların işkenceye maruz kaldığı,
• Bazı hapishanelerde havalandırmaların keyfi olarak geç açıldığı ve erken kapatıldığı,
havalandırmanın kapatılmasının temiz hava imkanlarını asgariye indirdiği,
• Bazı hapishanelerdeki karantina koğuşlarının hijyenik olmadığı, temizlenmesine yönelik
idareye şikayet iletilse de temizlenmediği ve yeterince havalandırılmadığı,
• Bazı karantina koğuşlarında tuvalet ve banyolarda yeterli hijyen önleminin alınmadığı,
bazı karantina koğuşlarında tuvalet olmadığı, mahpusların tuvalet ve banyo ihtiyacını
karşılamak için uzun süreler bekletildiği,
• Bazı hapishanelerde karantinada tek tutulan mahpusların havalandırmaya çıkarılmadıkları
veya havalandırma olmayan alanlarda tutuldukları, bu nedenle karantina koşullarının tecrit
şeklinde uygulandığı,
• Bazı hapishanelerdeki karantina koğuşlarının kapasitesinin üstünde mahpus barındırdığı,
yakın mesafeli ranzalarda kaldıkları veya mahpusların yerde yattığı,
• Bazı hapishanelerin karantina bölümlerinde kalan mahpusların gazete, radyo, TV, kitap,
semaver gibi temel ihtiyaçlarının karşılanmadığı,
• Bazı hapishanelerde Kovid-19 şüphesi veya önlemleri sebebiyle karantinada tutulan
mahpusların diğer mahpuslara göre telefon hakları ve açık havaya erişimlerinin
sağlanmadığı,
• Bazı ağır hasta mahpusların karantina koşulların olumsuz etkileri sebebiyle sağlık
durumlarının daha da kötüleştiği belirtilmiştir.
İfade Özgürlüğü ile İlgili Şikayetler
• Pandeminin başından beri 20 dakika olarak yapılan telefon görüşünün haftalık 10 dakika
uygulamasına döndüğü,
• Salgın sürecinde mahpusların aileleriyle diyalog kurdukları araçların sınırlandırıldığı,
• Bazı hapishanelerde görüş kabinin görüşten önce ve sonra dezenfekte edileceğinin
söylendiği, bu nedenle 1 buçuk saat sürmesi beklenen kapalı görüşlerin farklı gerekçelerle
35-40 dakika yapıldığı, bu durumun uzak şehirlerden gelen mahpus yakınlarını psikolojik
olarak zorladığı,
• Kapalı görüşlerin en fazla iki kişi ile yapılabildiği, mahpusların talep etmesine rağmen bu
sayının artırılmadığı,
• Bazı hapishanelerde görüş saatlerinin aksadığı, mesai saati sonuna denk gelen görüşlerin
30 dakika ile sınırlandırıldığı, aşı yaptırmayan mahpusların açık görüşe çıkarılmadığı, pcr
testi yaptırarak görüşe çıkmak isteyen mahpusların aşı yaptırmaya zorlandığı,
• Mahpusların kaldıkları hapishanelerin, ailelerinin ikamet ettiği şehirlerden uzak olması
sebebiyle ailelerin görüşe gelemediği,
• Görüşe gelemeyen ailelerin mahpuslara gönderdikleri kolilerin mahpuslara teslim
edilmediği, aileler geri gönderilen kolileri tekrar gönderdiklerinde bazı hapishanelerin
aldığı, bu tutumların değişkenlik gösterdiği, bu durumun mahpus yakınlarını maddi olarak
da mağdur ettiği,
• Mahpusların yakınları tarafından emanet eşya bölümüne bırakılan eşyaların mahpuslara
verilmediği,
• Bazı hapishanelerde mahpuslara dışarıdan gönderilen kıyafetlerin kendilerine haber
verilmeden ailelerine geri gönderildiği veya depodaki kıyafetlerinin verilmediği,
• Bazı kapalı hapishanelerde mahpusların kullandıkları ortak alanların tamamen kapatıldığı
ve mahpusların kullanımına izin verilmediği,
• Hapishanelerde atölye ve sohbet gibi sosyal etkinliklere çıkarılmadığı bazı hapishanelerde
aynı koğuşta kalan mahpusların haftada 1 saat açık ve kapalı spor salonuna çıkarılmaya
başladığı,
• Mahpusların kütüphaneye çıkarılmadığı, bazı mahpusların kitaba erişemediği ve fotokopi
haklarından faydalandırılmadığı,
• Telefon hakkı sağlanan mahpusların telefon üzerinden şikayetlerini anlatamadıkları,
şikayetlerini aktaran mahpusların telefonlarının görüşme esnasında kesildiği,
• Bazı hapishanelerde kurulumu tamamlanan ve kullanılmaya başlanan görüntülü telefon
görüşmesinin bazı hapishanelerde mahpusların karşılamakta zorlanacağı meblağlarda
ödeme istendiği,
• Bazı hapishanelerde mahpusların yasal hakları olmasına rağmen idareye, savcılığa,
mahkemelere ve anayasa mahkemesine yazdıkları dilekçelerin numaralarının kendilerine
verilmediği ve başvurularının sonuçlarını alamadıkları, bu nedenle dilekçelerinin işleme
alınmadığını düşündükleri,
• Mahpuslar hapishanelerdeki hak ihlalleri ve şikayetlerini idari kurumlara başvuru yoluyla
ilettikleri fakat bu başvurularla ilgili cevap alamadıkları,
• Mahpuslar yaşadıkları sorunlara itiraz ettiklerinde infaz koruma memurları tarafından
disiplin cezası ile tehdit edildikleri,
• Bazı hapishanelerde mahpusların şikayetlerini yalnızca infaz koruma memurlarına
aktarabildiği, koronavirüs önlemleri gerekçesiyle kurum idaresi ile görüşme taleplerinin
kabul edilmediği,
• Açık hapishanede kalan mahpusların herhangi bir konuda rahatsızlıklarını dile
getirdiklerinde kapalı hapishaneye gönderilmekle tehdit edildiği,
• Bazı hapishanelerde mektupların geç dağıtıldığı, bu sürenin 30-40 günü bulduğu, Türkçe
yazılmayan mektuplarda bu sürelerin bir yıla kadar uzadığı,
• Salgınla ilgili şikayetlerini mahpuslar mektuplar üzerinden aktaramadıklarını,
mektuplarının sansürlendiği,
• Bazı hapishanelerde iadeli taahhütlü mektupların iade koçanlarının mahpuslara
verilmediği, pulla gönderilen mektupların mahpuslara ulaşmadığı,
• Bazı hapishanelerde geçmişte farklı koğuşlarda bulunan mahpusların ücretsiz
mektuplaşmasına izin verildiği, pandemi ile koğuşlar arası ücretsiz mektuplaşmaların
durdurulduğu,
• Ekonomik sebeplerden aynı zarfla birden fazla mahpusun mektup gönderdiği, bazı
hapishanelerde bu mektup gönderiminin yasaklandığı,
• Bazı hapishanelerde mahpusların ailelerine kargo göndermek istediği fakat bu
gönderimlere izin verilmediği,
• Bazı hapishanelerde gazetelerin mahpuslara verilmediği veya sınırlı şekilde verildiği,
• Bazı hapishanelerde depolarda bulunan kitapların değişiminde uzun gecikmeler yaşandığı,
bazı hapishanelerde 2 ayda bir mahpuslara kitap verildiği,
• Bazı hapishanelerde beş kitap sınırlaması getirildiği, bu sayının bazı hapishanelerde ikiye
kadar düşürüldüğünü, bu sayıya sözlük ve kanun gibi kitapların da dahil edildiği,
• Mahpuslara yeni yasal değişiklikleri ilgili bilgi verilmediği, iletişim sınırlılığı nedeniyle
mahpusların bu değişiklikleri takip edemediği, bu sorunu gidermek amacıyla CİSST’in
hazırlamış olduğu Mahpus Hakları El Kitabı’nı hapishanelere göndersek de bazı
hapishanelerde kitabın mahpuslara verilmediği,
• Bazı hapishanelerde mahpusların yasal hakları olmasına ve talep etmelerine rağmen güncel
mevzuata erişemedikleri,
• Bazı hapishanelerde mahpusların her dergiye erişemedikleri, şehirlerin bayilerinde dergi
çeşitliliğinin az olduğu, hapishaneye alınacak dergilerde basın ilam kurulu aracılığıyla ilan
verebilen ve bayide olan dergiler şartı arandığı, bu sebeplerden dergilere erişimin azaldığı
ve dışarıdan gönderilen dergilerin kabul edilmediği,
• Bazı hapishanelerde radyolarda bulunan AM bandının yasaklanması sebebiyle
mahpusların yabancı dilde radyo kanallarına erişemedikleri,
• Bazı hapishanelerde mevzuatta izin verilen kuş ve enstrümanların koğuşa alınmadığı,
koğuşlarda beslenen kuşların mahpuslardan alındığı,
• Hücrede tutulan bazı mahpusların mektuplarının çıkış yapmadığı, haberleşme haklarının
engellendiği ve ısıtıcı vb. eşyaların verilmediği belirtilmiş.
Diğer Şikayetler
• Bazı hapishanelerde havalar soğuk olmasına rağmen kışlık kıyafetlerin verilmediği,
• Sevk edilen mahpuslara çıplak arama dayatıldığı, bunu kabul etmeyen mahpusların darp
edildiği, bu koşullar altında sosyal mesafenin korunmadığı ve bu durumun bulaş riskini de
artırdığı,
• Hapishanelerde mahpuslara yönelik kötü muamelenin, psikolojik baskının, sözlü ve
fiziksel şiddetin arttığı, pandemi sürecinde psikolojik olarak yıpranan mahpusların
psikolojik destek alma olanaklarının da bulunmaması sebebiyle intihar düşünceleri ve
teşebbüslerinin arttığı,
• İnfaz koruma memurlarının sayım sırasında mahpuslara psikolojik baskı yaptığı,
• Bazı mahpusların talepleri dışında zorunlu olarak farklı hapishanelere sevk edilmeye
devam edildikleri,
• Zorunlu sevk edilen mahpusların geldikleri hapishanelerdeki eşyalarının sevk edildikleri
kurumlar tarafından kabul edilmediği, mahpusa eşyalarının kaybolduğu bilgisinin
verildiği, eşyalarının taşınma esnasında kırıldığı ya da eşyaların taşınması için ücret talep
edildiği,
• Bazı hapishanelerde Kovid-19 vakası olmamasına rağmen koğuş değişikliği taleplerinin
farklı gerekçelerle reddedildiği, bazı hapishanelerde mahpusların talepleri dışında koğuş
değişikliği yapıldığı,
• İzne çıkan ve ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan mahpusların sosyal güvencelerinin
olmaması sebebiyle çalışamadıkları, doktora gidemedikleri ve bu süreçte Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfından destek alamadıkları belirtilmiştir.
Özel İhtiyacı Olan Mahpusların Karşılaştıkları Sorunlar
Ağırlaştırılmış Müebbet Hükümlüsü Mahpusların Karşılaştıkları Sorunlar
• Bazı hapishanelerde ağırlaştırılmış müebbet mahpusların havalandırma saatlerinin
azaltıldığı, bu durumun adli ve siyasi ağırlaştırılmış müebbet mahpuslarda farklılık
gösterebildiği, günde bir saat havalandırmaya çıkarılan mahpusların yeterli temiz hava
alamadıkları,
• Ağırlaştırılmış müebbet mahpuslar havalandırma kapılarının 1-2 saat açık kalması
sebebiyle çamaşır suyu veya deterjanla temizlik yapamadıkları, yaptıklarında ise odalarını
yeterince havalandırmadıkları için mide bulantısı gibi zehirlenme belirtileri ve solunum
sorunları yaşadıkları,
• Ağırlaştırılmış müebbet mahpusların hücre pencerelerindeki demir parmaklıklara ek olarak
sık dokunmuş elek takıldığı, bu elek telinin temiz hava girişini engellediği,
• Yeterince havalandırmanın sağlanamadığı koğuşlarda yatakların ve duvarların küflendiği,
nemin yoğun olması sebebiyle üst solunum rahatsızlıklarına neden olduğu,
• Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusların tutuldukları hücrelerin küçük ve tek
lavabo olması sebebiyle bulaşık, yemek ve tuvalet ihtiyaçlarını aynı yerde karşılamak
zorunda oldukları, bu durumun hijyeni sağlamayı zorlaştırdığı,
• Tek başına tutulan ve sosyalleşme imkanı olmayan mahpusların aileleriyle görüş
sürelerinin kısa olmasının tecrit koşullarını arttırdığı belirtilmiştir.
Yabancı Mahpusların Karşılaştıkları Sorunlar
• Yabancı uyruklu mahpusların, farklı gerekçelerle para ve kargo alamadığı, yurtdışına
telefon görüşlerinin de aksadığı, bazı yerlerde durduğu, yeni başlatılan görüşme hakkından
faydalanamadıkları,
• Yabancı uyruklu mahpusların, haklarına erişemedikleri, kötü muamele, aşağılama ve
ayrımcılığa maruz kaldıkları,
• Yabancı uyruklu mahpusların uzun zamandır Konsolosluklarına ve Büyükelçiliklerine
ulaşamadığı, bu nedenle aileleri ile de görüşemedikleri,
• Bazı yabancı uyruklu mahpusların infaz yasasından faydalanabilmelerine rağmen
denetimli haklarını kullanamadıkları,
• Yabancı uyruklu mahpusların farklı yemek kültürleri olabilmesi sebebiyle Türkiye
hapishanelerinde çıkan yemeklere alışmakta zorlandıkları, kantinde yeterli çeşitlilik
olmaması sebebiyle gıdaya erişemedikleri,
• Yabancı uyruklu mahpusların çevirmen bulunmadığı ya da mektupta kullanılan dilin
bilinmemesi gerekçesi ile mektuplarının ya hiç verilmediği ya da geç verildiği, tüm
taleplerine rağmen kendi dillerinde kitap, dergi ve radyo yayınlarına ulaşamadıklarını,
• Bazı kurum kütüphanelerinde yabancı dilde kitap olmadığı, televizyonda izleyebilecekleri
yabancı kanalların olmadığı belirtilmiştir.
Kadın Mahpusların Karşılaştıkları Sorunlar
• Kadın mahpusların düzenli olarak yapılması gereken sağlık taramalarının yapılmadığı,
• Kadınların özel ihtiyaçlarının karşılanmadığı, ücretsiz pede erişimin sağlanmadığı
belirtilmiştir.
LGBTİ+ Mahpusların Karşılaştıkları Sorunlar
• Cinsiyet uyum sürecinde olan trans mahpusların hastane sevklerinin durması sebebiyle
uyum süreçlerine devam edemedikleri, farklı gerekçelerle hormon ilaçlarına erişemedikleri
ve uyum süreçlerinin sekteye uğradığı,
• Bazı hapishanelerde trans kadın mahpuslara kadın kıyafetlerinin verilmediği belirtilmiştir.
Yaşlı Mahpusların Karşılaştıkları Sorunlar
• Risk grubunda olan 65 yaş üstü mahpuslar için hiçbir ek önlem alınmadığı belirtilmiştir.
Engelli Mahpusların Karşılaştığı Sorunlar
• Engelli mahpusların salgından kaynaklı farklılaşan ihtiyaçlarını karşılamak için özel bir
çalışma veya planlama yapılmadığı,
• Bazı hapishanelerde engelli koğuşu olmadığını ve mahpusların hapishanenin fiziki şartları
nedeniyle tuvalet ihtiyacını tek başına karşılayamadığı,
• R Tipi Hapishanelerinde bakıcının olmadığını ve tek başına tutulan engelli mahpusların
fiziki ihtiyaçlarını karşılamakta güçlükler yaşadığını, bazılarının hiç karşılayamadığı
belirtilmiştir.
Çocuk Mahpusların Karşılaştıkları Sorunlar
• Çocuk mahpuslar için etkinlik ve diğer eğitsel faaliyetler için hapishanelerde ayrıca bir
çalışma yapılmadığı belirtilmiştir.