Yatçılıkta Yanlış Kararlar Kaçışlara Yol Açıyor
Ülkemizin önemli konumu ve yatlara çok
uyun koylarından, hatalı idari kararlar
yüzünden yeterince faydalanamıyoruz.
Özellikle, aşırı fiyat istekleri, önlenemez
kaçışlara ve dolayısıyla da döviz
kayıplarına yol açıyor. Bu konuda ki
yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri
YATED tarafından dile getirildi.
YATED Yöneticileri ‘Monaco’da 650
Euro’ya
kalan tekneden
Göcek’te 1200 Euro istiyorlar’ başlığıyla
sorunları ve çözüm önerilerini masaya
yatırdılar.
Şubat ayında gerçekleştirilen seçimle Yat ve
Tekne Endüstrisi Derneği’nde (YATED)
göreve gelen yeni yönetim, sektörde
yaşanan sorunları, çözüm önerilerini ve
gelecek hedeflerini açıkladı. YATED
Başkanı Murat Bekiroğlu, “Sektörümüz son
yıllarda hem üretim hem satış hem de
turizm tarafında hızlı büyüdü. Ancak
marina kapasiteleri yetersiz kaldı. Arz
düşük talep yüksek olunca marinalarda
tekne ve yat bağlama fiyatları katlandı.
Monaco’da günlük 650 Euro’ya marinada
kalabilen 42 metrelik tekne, Göcek’te 1200
Euro ödüyor. Bodrum’da 700 Euro’ya
kalabilen 20 metrelik tekne, Yunanistan’a
giderse 35 Euro’ya dahi teknesini
bağlayabiliyor. Marinaya giremeyen
tekneler de koylara gidiyor. Bu da ciddi bir
kirliliğe yol açıyor. Hızlı bir şekilde marina
yatırımlarının devreye alınması gerekiyor.”
dedi.
2023 Şubat ayında göreve başlayan Yat ve
Tekne Endüstrisi Derneği’nin (YATED) yeni
Yönetim Kurulu yat ve tekne sektöründe
yaşanan gelişmeleri, sorunları, gelecek
hedeflerini ve projelerini açıkladı. YATED
Başkan Yardımcısı Cem Hüroğlu, YATED
Sayman Üyesi Uğur Aksan, YATED Genel
Sekreteri Orhun Şentürk ve YATED Müdürü
İbrahim Evliya’nın katıldığı toplantıda
konuşan YATED Yönetim Kurulu Başkanı
Murat Bekiroğlu, “Türk denizlerine ve
koylarına gösterilen yoğun ilgi marinalarda yer
bulunmasını zorlaştırırken, artan tekne ve yat
bağlama fiyatları en küçüğünden en büyüğüne
tekne ve yat sahiplerini zorlamaya başladı.
Birçok tekne yakın ülkelerde bulunan
marinalara gidiyor. Hatta Türkiye’nin cennet
koyları ‘tekne parklara’ döndü. Tekne ve yat
sektörü için önümüzdeki en büyük tehdit
marinalardaki kapasitenin yetersiz olması ve
fiyatların yükselmesi. Fiyatların yükselmesinin
sebebi de arz talep dengesi. Şu anda
Türkiye’de 25-30 arasında marina var.
Bunların toplam bağlama kapasitesi ise 6 bin
500 civarında. Kapasitenin ilk etapta çok hızlı
bir şekilde en az yüzde 50 artırılması
gerekiyor. Yeni yatırımların da Türkiye’nin
cennet koylarına değil, uygun görülen hazine
arazilerine yapılmasında yarar var. Marina
yatırımları için de özel sektörün ve
yatırımcının teşvike, desteğe ihtiyacı var.
Yapılacak yeni yatırımlarla hem arz-talep
dengesi sağlanmış olur hem de ülkemizin daha
fazla döviz kazanmasının yolu açılır.”
ifadelerini kullandı.
MARİNA FİYATLARINI GÖREN GERİ
ADIM ATIYOR
Marinalardaki doluluğun ve yükselen tekne
bağlama fiyatlarının denizciliğe yeni başlamak
isteyenleri de etkilediğini dile getiren Murat
Bekiroğlu, sözlerini şöyle sürdürdü: “8-10
metre boyunda teknelerle denizciliğe başlamak
isteyenler marina fiyatlarına takılıyor. Örneğin
30-40 bin Euro’luk bir tekne alıp denize
açılmak isteyenler, marinalardaki fiyatları
görünce bir adım geri gidiyor. Yani üç tarafı
denizlerle çevrili ülkemizde daha denizciliğe
başlarken, insanları küstürmüş oluyoruz. İşte
bu yüzden bir an önce denize iniş rampalarının
yapılması, marinaların yapılması şart. Ancak
geldiğimiz durumda çok ilginç örneklerle karşı
karşıya kalıyoruz. Avrupa’nın merkezi
konumundaki Fransa’nın Monaco şehrinde 42
metrelik bir teknenin yüksek sezonda
marinadaki günlük bağlama fiyatı 650 Euro.
Aynı tekne Göcek’e geldiğinde marinaya
girmek istediğinde bir gün için 1.200 Euro
ücret isteniyor. Avrupa’da koylarıyla ünlü
Yunanistan, İtalya, Hırvatistan gibi ülkelerdeki
marinalara göre de çok yüksek fiyatlara
sahibiz. Bodrum’da bir marinaya girmek
isteyen tekne günlük 700 Euro öderken,
Yunanistan’da günlük 35 Euro’ya
kalınabilecek yerler var. İlgili
bakanlıklarımızın Antalya;dan başlayarak
İstanbula kadar olan bölgelerde pilot yerler
belirlemesi gerekiyor. Belirlenen yerlere
marina yatırımlarının yapılması için girişimleri
başlatmalı. Yunanistan’da, Türkiye’de kat kat
fazla bağlama kapasitesi var.”
BÜTÜN BİR YILI KOYLARDA
GEÇİRİYORLAR
Marinalardaki yüksek fiyatlardan dolayı tekne
ve yatların bütün bir yılı koylarda geçirmeye
başladığını, bunun da ciddi kirliliklere neden
olduğunu söyleyen Murat Bekiroğlu, “Göcek
koyları inanılmaz şekilde kirleniyor. Bunu da
genellikle 20 metre ve üzerindeki büyük
tekneler yapıyor. Normal şartlar altında denize
girmek için 1-2 hafta kaldıkları koylarda bütün
bir yıl kalıyorlar. Bu durum koyların da
kirlenmesine neden oluyor. Koylarda duran
tekneler maalesef pis su tanklarını denize
boşaltıyorlar. Bizim koylarımızı çok ciddi
şekilde korumamız gerekiyor. Sektörümüz
açısından en büyük tehdit koylarımızın
kirlenmesidir.” diye konuştu. Denizlerdeki
kirliliğin önüne geçebilmek için YATED
olarak bir tekne inşasına başladıklarını ifade
eden Murat Bekiroğlu, “Turmepa bunu uzun
yıllardır yapıyor ancak biz de YATED olarak
daha büyük kapasiteli bir temizleme teknesini
devreye almak için çalışıyoruz. Bu teknelerden
her yıl bir tane devreye alıp denize indirmek
istiyoruz. Yapacağımız teknenin sıvı atık
kapasitesi 10 bin litre. Ayrıca katı atık
toplamaya da müsait olacak.” dedi.
İHRACAT 1.3 MİLYAR DOLAR OLDU
Tekne ve yat inşasının Türkiyede uzun
yıllardır çok başarılı giden bir sektör olduğunu
kaydeden YATED Yönetim Kurulu Başkan
Yardımcısı Cem Hüroğlu da, “Türkiye’de şu
anda 77 tersane var. Sektörün istihdama
verdiği katkı toplamda 200 bin civarında.
Türkiye geçen yıl gemi ve yat hizmetleri
ihracatından 1 milyar 350 milyon dolarlık gelir
elde etti. Bir de tamir ve bakım ihracatı var.
Bu da eklendiğinde sektörümüzün ihracatı 3
milyar dolara kadar çıkıyor. Türkiye'nin
ihracatta en önemli pazarları Danimarka,
Norveç gibi İskandinav ülkeleri. Yat
müşterileri ise daha çok Amerika ve Avrupa
ülkelerinden geliyor.” dedi. Şu anda tüm
dünyada tekne ve yat sektöründe çalışacak
kaliteli iş gücünün çok değer gördüğünü
kaydeden Cem Hüroğlu, Türkiye’de gemi inşa
sektöründe çalışanlardan bazıları başta
Hollanda olmak üzere Almanyaya gitmeye
başladı. Türkiye’de kaliteli, yetişmiş bir iş
gücü var. Avrupanın da bu konuda açığı var.
21 ülkedeki birçok tersanede, Türk
mühendislerle yazıştığımı ben biliyorum.
Mühendislerimiz Türkiyeye geri dönerse
sektöre çok fayda sağlayacaklar. Ancak şu
anda çok ciddi bir kaybımız var.” diye
konuştu.
HATAY’DAKİ OKULDA ÜRETİLEN
TEKNELER BOAT SHOW’DA
Tekne ve yat sektörünün yaşadığı personel
sıkıntısının çözümü için YATED olarak
çalışmalarını sürdürdüklerini söyleyen Murat
Bekiroğlu, “Haydarpaşa Mesleki ve Teknik
Anadolu Lisesi’nde uzun yıllardır deniz
motorları bölümünde öğrenciler eğitim
görüyor. YATED olarak o bölümün ana
sponsoruyuz. Şimdi de GEBKİM Mesleki Ve
Teknik Anadolu Lisesi ile kompozit üretimi
konusunda iş birliğine gideceğiz.” dedi. Son
olarak yaşanan büyük deprem felaketinin
ardından Hatay İskenderun’daki Sefa Atakaş
Denizcilik Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi
ile iş birliğine gittiklerini açıklayan Murat
Bekiroğlu, “İlk etapta okulumuzun
öğretmenleri İstanbul’a geliyor. İstanbul’da
tekne ve yat üretimini yerinde görecek,
inceleyecekler. Tekne üretimi konusunda ciddi
bir eğitim alacaklar. Öğretmenlerimiz bu
okuldaki öğrencilerimizi yetiştirecekler.
Okulda da yılda 40 adet tekne üretecekler. Bu
tekneleri dernek olarak satın alacağız ve 2024
Şubat’ta düzenlenecek Bosphorus Boat
Show'da sergileyeceğiz ve satacağız. Böylece
okulun döner sermayesine katkı sağlarken,
sektörün yetişmiş eleman sorununu çözmek
adına büyük bir adım atmış olacağız.”
ifadelerini kullandı.